۴ نوامبر ۲۰۲۶ - یک مطالعهٔ جدید در نشریه Food& Functionبررسی کرد که آیا تغییر در پاسخگویی مغز به انسولین می‌تواند به توضیح بهبود حافظه (که در گزارش‌های قبلی در بزرگسالان مسن پس از مصرف روزانه بادام‌زمینی‌های برشته‌شده، بدون نمک و با پوست مشاهده شده بود) کمک کند یا خیر.
پاسخگویی مغز به انسولین و تنظیم آن
پاسخگویی مغز به انسولین به این معناست که نواحی خاصی از مغز چگونه فعالیت نورونی خود را در پاسخ به انسولین تنظیم می‌کنند. اگرچه بخش عمده‌ای از جذب گلوکز در مغز مستقل از انسولین رخ می‌دهد، اما این هورمون نقشی حیاتی و ناحیه‌محور در شکل‌دهی به مدارهای نورونی که کنترل شناخت، اشتها و تعادل انرژی را بر عهده دارند، ایفا می‌کند.
نواحی هیپوکامپ، قشر پیش‌پیشانی (Prefrontal cortex)، شکنج فوسیفرم (Fusiform gyrus) و هیپوتالاموس، به‌ویژه از گیرنده‌های انسولین غنی هستند و نقش‌های محوری در تنظیم شناختی و متابولیک ایفا می‌کنند. اختلال در سیگنال‌دهی انسولین در این نواحی با زوال شناختی و عدم تعادل متابولیک مرتبط است.
اختلال در پاسخگویی مغز به انسولین، به‌طور فزاینده‌ای به عنوان یک ویژگی پاتوفیزیولوژیک مهم در بیماری دیابت نوع ۲ و اختلالات شناختی مرتبط با سن یا بیماری‌های عصبی (مانند آلزایمر) شناخته می‌شود. عوامل سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی و ورزش، می‌توانند پاسخگویی مغز به انسولین را تغییر دهند. مصرف کوتاه‌مدت غذاهای پرکالری و پرچرب می‌تواند سیگنال‌دهی انسولین مغز را کاهش دهد، در حالی که ورزش هوازی ممکن است آن را در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاق بهبود بخشد.
معمولاً مصرف آجیل مانند بادام‌زمینی برای سلامتی توصیه می‌شود. مطالعات اخیر نشان داده اند که مصرف روزانه بادام‌زمینی‌های برشته‌شده با پوست می‌تواند عملکرد عروقی مغز و حافظه را در بزرگسالان مسن بهبود بخشد. با این حال، اینکه آیا این مزایای شناختی با تغییر در پاسخگویی مغز به انسولین در اثر مصرف طولانی‌مدت بادام‌زمینی مرتبط است یا خیر، هنوز نیاز به شفاف‌سازی دارد.
بررسی اثرات مصرف روزانه بادام‌زمینی‌های بدون نمک و برشته‌شده با پوست بر پاسخگویی مغز به انسولین
این مطالعهٔ تصادفی‌سازی شده، دوسویه کور و متقاطع بررسی کرد که آیا ۱۶ هفته مصرف روزانه بادام‌زمینی بدون نمک می‌تواند پاسخگویی مغز به انسولین را در بزرگسالان مسن تغییر دهد یا خیر. شرکت‌کنندگان در دو دوره ۱۶ هفته‌ای (دوره مداخله با بادام‌زمینی و دوره کنترل بدون بادام‌زمینی) شرکت کردند که با یک دوره ۸ هفته‌ای فاصله (Washout) از هم جدا شدند.
شرکت‌کنندگان ۶۰ تا ۷۵ ساله با شاخص توده بدنی (BMI) بین ۲۰ تا ۳۵، فاقد بیماری‌های متابولیک یا قلبی-عروقی اصلی و بدون آلرژی به بادام‌زمینی، در مطالعه وارد شدند. در طول دوره مداخله، شرکت‌کنندگان روزانه ۶۰ گرم بادام‌زمینی مصرف کردند. در دوره کنترل نیز از مصرف هرگونه آجیل و دانه مشابه خودداری نمودند. در پایان هر دوره، پاسخگویی مغز به انسولین با استفاده از MRI(روش آرترال اسپین لیبلینگ) برای اندازه‌گیری جریان خون مغزی (CBF) قبل و ۳۰ دقیقه بعد از تجویز انسولین از طریق بینی، ارزیابی شد.
پاسخگویی مغز به انسولین و عملکرد شناختی
در مجموع ۳۶ شرکت‌کننده در مطالعه شرکت کردند که از این تعداد، ۳۱ نفر دوره را کامل کردند (میانگین سنی ۶۷ سال). مصرف بادام‌زمینی به خوبی تحمل شد و میزان پایبندی به پروتکل بسیار بالا بود.
تحلیل پاسخگویی مغز نشان داد که پس از دوره مصرف بادام‌زمینی، خوشه‌ای متمایز در نیمکره راست (شامل شکنج زبانی، هیپوکامپ و شکنج پاراهیپوکامپ) کاهش قابل‌توجهی در پاسخ جریان خون مغزی (CBF) به انسولین نشان داد. محققان این کاهش در پاسخ جریان خون را به عنوان یک تغییر بالقوه مفید در پاسخگویی ناحیه‌ای انسولین تفسیر کردند. در نواحی مرتبط با حافظه مانند هیپوکامپ، انسولین می‌تواند سیگنال‌دهی نورونی مهارکننده را تقویت کند که ممکن است منجر به کاهش فعالیت نورونی و جریان خون شود؛ بنابراین، پاسخ پایین‌تر ممکن است نشان‌دهندهٔ فعالیت نورونی کارآمدتر یا تنظیم‌شده‌تر باشد.
با این حال، هیچ همبستگی آماری معناداری بین این تغییرات در پاسخگویی به انسولین و بهبود عملکرد حافظه (که در همان مطالعه مشاهده شده بود) یافت نشد. محققان هشدار دادند که مطالعه از نظر آماری برای اثبات این ارتباط طراحی نشده بود و متغیرهای دیگری نیز ممکن است دخیل باشند.
علاوه بر این، مصرف بادام‌زمینی تغییر قابل توجهی در چربی کبد، شاخص‌های گلوکز خون، انسولین خون (HOMA-IR)، کلسترول یا نشانگرهای التهابی سیستمیک ایجاد نکرد. اگرچه میزان تری‌گلیسیرید در هفته هشتم کمی کاهش یافت، اما این اثر در هفته شانزدهم پایداری نداشت.
محدودیت‌ها و نتیجه‌گیری
از محدودیت‌های مهم این مطالعه، عدم استفاده از یک ماده کنترل مشابه از نظر کالری و درشت‌مغذی‌ها بود. همچنین، شرکت در مطالعه تنها شامل ۳۱ فرد سالم بود که تعمیم نتایج به افراد مبتلا به دیابت یا اختلالات شناختی را محدود می‌کند.
در مجموع، یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که مصرف روزانه ۶۰ گرم بادام‌زمینی برشته‌شده ممکن است پاسخگویی به انسولین را در نواحی مرتبط با حافظه مغز به شکلی مفید تغییر دهد، اما هنوز مشخص نیست که آیا این تغییرات مستقیماً عامل بهبود حافظه هستند یا خیر. تحقیقات بیشتر برای روشن شدن مکانیسم‌های دقیق و شناسایی ترکیبات مسئول در بادام‌زمینی ضروری است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261104/Eating-peanuts-every-day-may-change-your-brains-insulin-response.aspx